Netwerk Verzetsgeschiedenis

Het Netwerk Verzetsgeschiedenis bundelt de kennis van het fundamenteel historisch onderzoek aan de Belgische wetenschappelijke instellingen en universiteiten.

De belangstelling voor de geschiedenis van het verzet in België tijdens de Tweede Wereldoorlog groeit. Steeds meer mensen wil meer te weten komen over het verzet tijdens de oorlog, maar ook over de verzetsverhalen uit de eigen familie, dorp of stad. Tegelijk is er al tientallen jaren uitgebreid historisch onderzoek verricht naar het verzet in België. Daardoor is het niet altijd eenvoudig om je weg te vinden in de grote hoeveelheid aan beschikbare informatie.

Het Netwerk Verzetsgeschiedenis helpt je om die kennis te ontdekken en wegwijs te raken in het bestaande onderzoek. Het netwerk stimuleert ook nieuw wetenschappelijk onderzoek, met bijzondere aandacht voor een kritische omgang met archiefbronnen en voor de historische context waarin gebeurtenissen plaatsvonden. Op die manier draagt het netwerk bij aan een kritische geschiedschrijving én aan een groter maatschappelijk bewustzijn van het belang van de verzetsgeschiedenis. Op deze website vind je verwijzingen naar bestaand onderzoek, informatie over lopende projecten, relevante bronnen en aankomende initiatieven van de leden van het Netwerk Verzetsgeschiedenis.

Coördinatie: Bart Willems - Contact: cegesoma@arch.be

Wie zijn wij?

Chantal Kesteloot, Fabrice Maerten, Ophelia Ongena, Bart Willems en Nico Wouters (CegeSoma/Rijksarchief) - Dimitri Roden (UGent/CegeSoma) - Widukind De Ridder (KU Leuven/CegeSoma) - Michèle Corthals en Marnix Beyen (UAntwerpen) - Babette Weyns - Nel De Mûelenaere (VUB) - Koen Aerts (UGent/Archiefpunt) en Bruno De Wever (UGent) - Emmanuel Debruyne (UCLouvain) - Pieter Lagrou (ULB) - Philippe Raxhon (ULiège) - Gert De Prins (Dienst Archief Oorlogsslachtoffers/Rijksarchief) - Tom Simoens en Aline Thomas (Koninklijke Militaire School) - Christophe Brüll (Universiteit Luxemburg) - Dorien Styven (Kazerne Dossin) - Samuel Pauwels (Museum van het verzet), Micheline Zanatta (IHOES).

IN DE KIJKER

Publicaties

In Verzet. België 1940-1944 - 1ste publicatie van het Netwerk Verzetsgeschiedenis (verschijnt in november 2026).
Breendonk. Een nieuwe geschiedenis — hét nieuwe standaardwerk over de geschiedenis van het fort van Breendonk door Dimitri Roden.
De themapagina 'verzet' van de website www.belgiumwwii.be biedt een rijkdom aan korte bijdragen over het verzet in België.

Lezingen door leden van het Netwerk Verzetsgeschiedenis

22 oktober 2026: Debat: Simon Gronowski en Nico Wouters in gesprek over het 20ste Konvooi.
5 november 2026: Breendonk. Een nieuwe geschiedenis. Ontmoeting Publieksgeschiedenis van het CegeSoma met Dimitri Roden.
13 november: Dimitri Roden: boekvoorstelling- Breendonk een nieuwe geschiedenis (Dendermonde).
13 november: Bruno De Wever: Het verzet in de Tweede Wereldoorlog (Kalmthout).
26 november 2026: Bruno De Wever: Het verzet in de Tweede Wereldoorlog (Eeuwwende Kortrijk, Broeltorens, Broelkaai, 8500 Kortrijk, 19.30-21.30 u).
19 januari 2027: Bruno De Wever: Het verzet in de Tweede Wereldoorlog (Gent).

Onderzoek

1^ste Studiedag van het Netwerk Verzetsgeschiedenis (UAntwerpen, 19/11/2026).
Aline Thomas - Belgian Officers and Resistance Effectiveness in World War 2.
Michèle Corthals - Het gender van het verzet. Vertogen en praktijken van vrouwelijk verzet in België tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Project - Dictionnaire historique de la Résistance au Luxembourg pendant la Seconde Guerre mondiale (Christoph Brüll).
De VUB leerstoel ‘Sporen van het Verzet’ (2024-2028) wil het wetenschappelijk onderzoek en wetenschapscommunicatie naar het Belgische verzet in de Tweede Wereldoorlog stimuleren.

PUBLICATIES VAN HET NETWERK

Was Opa een Held?– De basisgids voor iedereen die op zoek gaat naar de verzetsgeschiedenis
Themanummer BTNG verzet - Een Staalkaart van het nieuwste onderzoek over het verzet, volledig online beschikbaar
La guerre secrète des espions belges – Het standaardwerk over de inlichtings- en actiediensten van Emmanuel Debruyne
The missing link? Belgian Resistance in a Transnational Perspective (1936-1948) – artikel van Bart Willems over transnationaal verzet.
Het Verzet in de Publieke Herinnering in Vlaanderen – een artikel van Koen Aerts en Bruno De Wever
Soma Berichtenblad '30 - '50, nr 37– Lente 2002 – Kinderen van verzetslui of collaborateurs : opgroeien zonder vader of moeder (dossier)
Tegendruk. Geheime pers in Vlaanderen – een Nederlandstalige bundel over de clandestiene verzetspers
De communistische subjectiviteit onder de Koude Oorlog: de uitsluitingen uit de Kommunistische Partij van België (1944-1956) - Een artikel van Widukind De Ridder over de Kommunistische Partij van België ('de partij van het verzet') in de naoorlogse periode
Stad in Verzet: Antwerpen tijdens de Tweede Wereldoorlog (Lannoo, 2024)

PUBLIEKSPROJECTEN

Podcast Weeral WO2?! (Nico Wouters & Koen Aerts):

Aflevering 14: Breendonk. In gesprek met historicus Dimitri Roden

Afleveringen 2-3: De aanslag op het Twintigste Jodenkonvooi: het historische verhaal

Aflevering 1: Was het verzet in Vlaanderen zwakker dan in Franstalig België?
Documentaire - Kinderen van verzet (VRT), aflevering 6: De mythes van het verzet (Koen Aerts, Michèle Corthals, Bruno De Wever, Pieter Lagrou, Babette Weyns & Nico Wouters)
Lezing – Nico Wouters: Verzet in Antwerpen tijdens WOII
Le Musée de la résistance de Belgique/Museum van het Verzet – Dit museum heeft verschillende leden van het netwerk in haar wetenschappelijke comité (momenteel gesloten)
Enfants de résistants - Een RTBF-documentaire
Podcastreeks: Sombre Belgique, un podcast sur les affaires cachées de notre royaume - Auvio, Seizoen 05 : 4 Années de Résistance (CegeSoma is partner van de reeks).

BRONNEN EN ONDERZOEKSINSTRUMENTEN

De site Belgiumwwii is een creatie van het CegeSoma en is gewijd aan België tijdens de Tweede Wereldoorlog met een themapagina over het verzet.
Resistance in Belgium - De nationale databank over het verzet in België (Ze bevat informatie over meer dan 65 000 personen over wie de Veiligheid van de Staat een dossier heeft aangelegd in verband met de Inlichtings- en Actiediensten en/of door het Ministerie van Wederopbouw en zijn opvolgers in het kader van de procedure voor het verkrijgen van het statuut van weerstander door de sluikpers). Geleidelijk aan zullen er in de toekomst nieuwe gegevens worden toegevoegd, meer bepaald met betrekking tot het statuut van gewapende weerstander en burgerlijk weerstander. Op termijn zal de databank gegevens omvatten over meer dan 200 000 personen, geput uit meer dan 350 000 individuele dossiers.
Bronnen van het verzet - Een overzicht van de belangrijkste bonnen van het verzet in de collecties van het CegeSoma
The Belgian War Press – Toegang tot de inhoud en geschiedenis van de clandestiene pers
Masterscripties over het verzet – De lijst met belangrijkste masterscripties over het verzet, gemaakt aan de Belgische Universiteiten (2002-2025)
Catalogus van de fototheek van het CegeSoma (Pallas) – de online beeldbank van het CegeSoma, waarin met tref- en titelwoorden over het verzet gezocht kan worden
Les lettres d'adieu des résistants de Belgique exécutés en 1940-1944
Synthesetekst van Nico Wouters over het ‘verzet’ in de Digitale Encyclopedie van de Vlaamse Beweging: https://devb.be/id/ter-000743
Het verzet in België. Selectieve bibliografie (2020)
Huit fonds incontournables pour l’étude de la Résistance en région liégeoise (Micheline Zanatta)

AFGERONDE PROJECTEN EN ACTIVITEITEN

Promotie-onderzoek Babette Weyns - Verzetsorganisaties als milieux de mémoire in naoorlogs België: 1945-1975 (2021-2024). Promotoren K. Aerts en B. De Wever. Betoelaagd door FWO.
Internationale conferentie 'Changing Perspectives on Resistance during the Second World War' in Antwerpen, van 18 tot 20 september 2024.
Interuniversitair seminarie (UAntwerpen – UCLouvain) in het CegeSoma– Sociale geschiedenis van het verzet in kleinere Belgische gemeenten, o.l.v. Marnix Beyen & Emmanuel Debruyne) (17.04.2024). Enkele seminariewerken van studenten werden online gepubliceerd op de website belgiumwwii.be : Fontaine-L'Evêque. Verzet op het lokaal niveau; Forchies-La_Marche. Verzet op het lokaal niveau; Monceau-Sur-Sambre. Verzet op het lokaal niveau; Mont-Sur-Marchienne. Verzet op het lokaal niveau.
Studiedag Het verzet in Antwerpen tijdens WOII (2023)
Studiedag Verzet in het Rijksarchief te Luik (2022)
Transmemo – Een BRAIN-onderzoeksproject (BELSPO) over de ervaringen van kinderen en kleinkinderen van verzetsmensen en collaborateurs in België. Zie ook : https://sprekendegeschiedenis.nl/onderzoek/transmemo/