Vier nieuwe projecten voor het CegeSoma !
Zeven projecten van het Rijksarchief kregen een financiering in het kader van het programma P4S (Policy for Science) van Belspo. Drie daarvan zullen in de komende twee jaar door het CegeSoma worden uitgevoerd. Het gaat om de volgende projecten.
REDCAPOS - Belgische 'Rode Kapo's': een politieke geschiedenis van het 'antifascisme'
Dit project, gecoördineerd door Widukind De Ridder, analyseert de politieke dynamieken binnen Duitse concentratiekampen en hun impact op de publieke herinnering in België tijdens de Koude Oorlog. Zogenaamde 'Rode Kapo’s' waren overwegend communistische politieke gevangenen die fungeerden als gevangenenfunctionarissen. In de context van de Koude Oorlog werden hun handelingen uiteenlopend geïnterpreteerd als vormen van 'antifascistisch verzet' dan wel als 'collaboratie'. Politieke structuren die in gevangenschap tot stand kwamen, ontwikkelden zich na de oorlog tot vriendenkringen van voormalige gevangenen. Deze organisaties fungeerden tijdens de Koude Oorlog als transnationale politieke actoren en ontmoetingsplaatsen, en gaven actief vorm aan de publieke herinnering aan de kampen en het 'antifascisme'. Op langere termijn droegen zij ook bij aan bredere narratieven over mensenrechten en misdaden tegen de menselijkheid.
BELAMAR - Een onderzoek naar werkloosheid en arbeidsmarkt tijdens de Tweede Wereldoorlog in België
Eén van de grote lacunes in de socio-economische geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog in België is de arbeidsmarkt. We beschikken niet over een volledig overzicht van de evolutie van de werkloosheid tijdens de bezetting, maar enkel over partiële gegevens waarvan herkomst en betrouwbaarheid niet altijd even duidelijk zijn. Doelstelling van het tweejarige project ‘Belamar’ (The Belgian Labour Market in the Second World War through the Lens of Unemployment), is om uit alle beschikbare archiefbronnen in België en het buitenland een zo homogeen mogelijke reeks samen te stellen van de evolutie van de werkloosheid van mannen en vrouwen op nationaal niveau en op het niveau van de districten van de arbeidsbureaus om de evolutie van de arbeidsmarkt tijdens de bezetting in kaart te brengen. Het belang van dit onderzoek kan moeilijk onderschat worden. Werkloosheid en arbeidsmarkt zijn fundamentele dimensies van de macro-economisch ontwikkeling. Bepaalde fundamentele veranderingen, zoals bijvoorbeeld de impact van de afwezigheid gedurende bijna vijf jaar van een grote groep Waalse krijgsgevangenen op de Waalse arbeidsmarkt en de tewerkstellingskansen van vrouwen kunnen nu op basis van empirische gegevens onderzocht worden. Een betrouwbaar overzicht van de werkloosheid tijdens de bezetting maakt het ook mogelijk de resultaten van de Galopin-doctrine empirisch-kritisch te benaderen. Dirk Luyten coördineert het project.
RESIST – Ontwikkeling en consolidering van een Europees netwerk over het verzet
Het project RESIST o.l.v. Nico Wouters biedt een financiering van het netwerk verzetsgeschiedenis, in 2024 opgericht door het CegeSoma. Via deze financiering zal het netwerk meer activiteiten kunnen ontplooien. Het is onder meer de bedoeling de internationale contacten te verbeteren via een internationale conferentie. Ook zal de databank ‘Resistance in Belgium’ verder worden ontwikkeld en vooral worden gebruikt, onder meer voor nieuw onderzoek en publieksvertalingen. Zo is dit project nauw verweven met de lopende activiteiten van het CegeSoma rond het verzet, en zal de projectmedewerker nauw samenwerken met Bart Willems (coördinator van het netwerk verzetsgeschiedenis) en Fabrice Maerten (coördinator van de databank ‘Resistance in Belgium’).
Tot slot, uitstekend nieuws voor de Belgische ‘national node’ van de Europese onderzoekinfrastructuur over de Holohaust, EHRI-BE ! Het voorstel van het Rijksarchief/CegeSoma voor het project over vier jaar TRACE-BE (Training Research Access and Connectivity for EHRI-BE) werd goedgekeurd voor een financiering in het kader van het programma ESFRI-FED van Belspo, dat beoogt de deelname van Belgische federale onderzoeksinstellingen aan de onderzoekinfrastructuur ESFRI te ondersteunen. Het CegeSoma zal, samen met de Kazerne Dossin, TRACE-BE coördineren. Dit is een logisch verlengstuk van het werk van het Rijksarchief/CegeSoma in het raam van de vijf EHRI-projecten (European Holocaust Research Infrastructure). Het hoofddoel is de positie van het Rijksarchief binnen EHRI te consolideren door nationaal en transnationaal onderzoek over de Holocaust te stimuleren en te vergemakkelijken en door bij te dragen aan de verdere ontwikkeling van EHRI-BE.