Ctrl-Alt-History: (Digital) Humanities meets AI

Wij nodigen bijdragen uit die onder meer (maar niet uitsluitend) ingaan op de volgende vragen en thema’s:

1. Historische casestudy’s en vergelijkingen

• Onderzoek waarin digitale of AI-technieken worden toegepast op Belgische of vergelijkende historische bronnen.
• Vergelijkende analyses tussen ‘klassieke’ en ‘door AI ondersteunde’ interpretaties, en de impact van deze modellen op onderzoeksprocessen en -workflows.
• Casestudy’s waarin digitale tools bijdragen aan de (her)ontdekking van vergeten actoren, netwerken of perspectieven.

2. Archieven, erfgoed en digitalisering

• Toepassing van digitale tools in de archief-, bibliotheek- en museumsector: automatische beschrijving, beeldherkenning, transcriptie of semantische koppeling van collecties.
• Reflecties op de samenwerking tussen erfgoedinstellingen, universiteiten en technologieteams, bijvoorbeeld in public history, erfgoedpresentatie en crowdsourcing-initiatieven.
• Ethische en praktische uitdagingen rond auteursrecht, privacy of algoritmische bias in erfgoeddata.

3. Onderwijs en pedagogiek van public history

• Integratie van digitale tools in het hoger onderwijs: kansen en risico’s voor historische geletterdheid.
• Digitale tools in public history en publiekswerking: digitale tentoonstellingen, interactieve reconstructies of door AI gegenereerde narratieven.
• Kritisch-pedagogische benaderingen om onderscheid te maken tussen bron, interpretatie en algoritme.

4. Publiek, betrouwbaarheid en maatschappelijke impact

• Methodologische, ethische/milieugerelateerde en epistemologische valkuilen bij het gebruik van AI in historisch onderzoek (bijvoorbeeld de impact op theorie, methodologie en historiografie).
• Vragen rond transparantie, reproduceerbaarheid en verificatie bij geautomatiseerde interpretatie, en de herverdeling van kennisautoriteit: wie ‘leest’ het verleden en wie programmeert de modellen?
• Kritische evaluatie van bias en vertekeningen bij het gebruik van digitale tools, zoals dataselectie, algoritmische beslissingen of historische ongelijkheden.

Om een overzicht te krijgen van de stand van het veld en de uitwisseling van goede praktijken te stimuleren, wordt één tijdslot gereserveerd voor drie workshops over het gebruik van digitale tools in (historisch) onderzoek. Wij nodigen workshops uit die dieper ingaan op de toepassing van digitale methoden — zoals tekstanalyse, beeldherkenning, taaltechnologie of machine learning — en deze toepassen op Belgisch historisch en archivistisch onderzoek en onderwijs.

Wij zijn in het bijzonder op zoek naar sessies die (onder andere) ingaan op:

• Hoe kunnen AI-tools helpen bij tekstanalyse, entiteitsherkenning, named entity linking, patroonherkenning (bijvoorbeeld in kranten, archieven of sociale media) of datatoegang?

• Kunnen dergelijke AI-gebaseerde workflows worden gekoppeld aan bestaande standaarden binnen de digital humanities (bijvoorbeeld TEI, IIIF, Linked Open Data)?

• Hoe kunnen historici, archivarissen en docenten digitale tools inzetten om betere, toegankelijkere historische verhalen, subsidieaanvragen en publieke of educatieve output te produceren?

• Hoe kunnen generatieve tools op een verantwoorde manier worden geïntegreerd en geëvalueerd binnen onderzoeksopleidingen en onderwijspraktijken?

Wij moedigen in het bijzonder hands-on workshops of demonstraties aan die verkennen hoe AI en digitale methoden concreet kunnen worden toegepast in (Belgisch) historisch en archivistisch onderzoek en onderwijs. Deze sessies kunnen bestaan uit tooldemonstraties, walkthroughs van datasets of collaboratieve oefeningen.