Bioscoop in bezet België. Film, publiek, propaganda en vermaak tijdens WO II.
Ontmoeting Publieksgeschiedenis van het CegeSoma (2026-5)
Conferentie-debat in het Nederlands met Roel Vande Winkel
Een gesprek onder leiding van Hans Vandevoorde
Op woensdag 9 december eerstkomend verwelkomen CegeSoma en de vzw De Vrienden van het CegeSoma Roel Vande Winkel ter gelegenheid van het verschijnen van zijn werk 'Bioscoop in bezet België. Film, publiek, propaganda en vermaak tijdens WO II'. Hij zal worden geïnterviewd door Hans Vandevoorde.
Hoe zag een avondje bioscoop eruit in bezet België? Welke films kreeg men nog te zien na mei 1940? Hoe reageerde het publiek op het verdwijnen van Amerikaanse producties en op een almaar strikter gecontroleerde programmatie? En – vooral – ging men naar de film om de oorlog te vergeten … of kreeg men ook propaganda te zien?
De Duitse inval in mei 1940 verandert het cinematografisch landschap in België ingrijpend. Zalen sluiten, Amerikaans films worden niet meer vertoond en producties met Joodse acteurs worden verboden. Charlie Chaplin en Greta Garbo moeten plaats maken voor Hans Albers en Zarah Leander. Wat overblijft is een strikt gecontroleerd programma met vooral Duitse, Franse en Italiaanse films.
Het publiek aarzelt, maar al snel stromen de zalen opnieuw vol. Wekelijks worden ruim honderdduizend bioscooptickets verkocht. Film blijft, zelfs in oorlogstijd, een bron van ontspanning en ontsnapping. Hoe reageerden de bioscoopbezoekers op de films die ze te zien kregen? Welke vormen van collaboratie of van verzet ontstonden er in de wereld van de cinema?
In zijn boek, gebaseerd op vijfentwintig jaar onderzoek in internationale archieven, beperkt Roel Vande Winkel zich niet louter tot propagandafilms. Hij belicht ook de populaire ontspanningsfilms, de reacties van kijkers, lokale filmproducties, verzetsacties tegen collaboratie in de filmwereld en het tragische lot van Joden in de Belgische filmwereld.
Tijdens zijn gesprek met Hans Vandevoorde laat Roel Vande Winkel ons bezet België ontdekken via duistere bioscoopzalen op het kruispunt van alledaagse geschiedenis, populaire cultuur, propaganda en oorlog. Iedereen is op 9 december eerstkomend van harte welkom in het CegeSoma op deze laatste Ontmoeting Publieksgeschiedenis van 2026.
Roel Vande Winkel is hoogleraar aan de KU Leuven en doceert aan LUCA School of Arts. Hij is licentiaat in de geschiedenis en doctor in de politieke en sociale wetenschappen. Hij is co-editor van het 'Historical Journal of Film, Radio and Television' en verdiept zich al jaren in film- en bioscoopgeschiedenis, met veel aandacht voor de Europese filmwereld in de eerste helft van de twintigste eeuw.
Hans Vandevoorde doceerde tot zijn emeritaat Nederlandse literatuur aan de Vrije Universiteit Brussel en is als vrijwillig postdoctoraal medewerker verbonden aan de Vakgroep Geschiedenis van de UGent. Hij publiceerde in 2024 ‘Stil verzet. De oorlogsjaren van August Vermeylen , 1939-1945’ (Lannoo). Recentelijk maakte hij met Katrien Vanhamel een tentoonstelling en catalogus over Jan Walravens en de beeldende kunsten voor het Felix Art Museum in Drogenbos.