De Laatste 242: het militair gerecht en de executies in het kader van de bestraffing van de collaboratie na de Tweede Wereldoorlog.

Na de Tweede Wereldoorlog werden in België 242 ter dood veroordeelde collaborateurs en oorlogsmisdadigers gefusilleerd. Deze executies waren niet alleen de zwaarst mogelijke straf voor collaboratiefeiten, ze staan ook in het collectieve geheugen gegrift omdat de maatschappelijke en symbolische weerslag ervan groot was. Toch bestaan er nog veel misvattingen en mythes over deze terechtstellingen. Het BELSPO-BRAIN 2.0 project Postwarex, een samenwerking tussen het CegeSoma en de Koninklijke Militaire School, onderzocht deze executies vanuit het perspectief van het militair gerecht, dat een centrale rol speelde bij deze terechtstellingen en het proces dat ernaartoe leidde. De onderzoekers van Postwarex kregen voor het eerste toegang tot het hele archief van het militair gerecht. Ze konden niet alleen een gedetailleerd profiel schetsen van de 242 personen die werden terecht gesteld, maar ook de executies en het besluitvormingsproces in detail reconstrueren. Het resultaat van het onderzoek is nu beschikbaar in het Nederlands en in het Frans in twee nieuwe publicaties De Laatste 242/Les dernières 242 exécutions en Belgique, uitgegeven door Lannoo en Racine.

Tijdens deze bijeenkomst lichtten de vier auteurs de eindresultaten van hun onderzoek toe. Ze hadden al enkele deelaspecten daarvan benadrukt tijdens de slotconferentie van het Postwarex-project in mei 2022. Het was ook een gelegenheid om met de auteurs in debat te gaan over deze executies en hun betekenis voor de repressie en voor de langetermijngeschiedenis van de Belgische justitie.

Dit conferentie-debat vond plaats in het CegeSoma op 29.11.2023. Deelnemers waren Élise Rezsöhazy, Dimitri Roden, Stanislas Horvat en Dirk Luyten.

Élise Rezsöhazy is historica en was onderzoeker bij het Rijksarchief/CegeSoma in het project Postwarex dat aan de basis ligt van De Laatste 242. Ze is momenteel verbonden aan de UCLouvain.

Dimitri Roden is historicus en onderzoeker aan de Koninklijke Militaire School. Hij was onderzoeker in het project Postwarex.

Stanislas Horvat is rechtshistoricus en was promotor van het Postwarex-project voor de Koninklijke Militaire School, waaraan hij als hoogleraar verbonden is.

Dirk Luyten is historicus en was promotor van het Postwarex-project voor het Rijksarchief/CegeSoma, waar hij werkt als onderzoeker.