Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis 2026/3-4
Het laatste nummer op papier voor het tijdschrift helemaal digitaal gaat

Het verschijnen van dit dubbelnummer (2026/3-4) markeert een belangrijke mijlpaal in het bestaan van het Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis (BTNG): na meer dan 50 jaar sinds zijn ontstaan in 1969, brengt het zijn laatste papieren nummer uit. Vanaf 2027 wordt het tijdschrift namelijk exclusief digitaal gepubliceerd op het platform Open Journals van de UGent. Alle nieuwe nummers en het volledige archief van het BTNG en zijn voorlopers worden via dit platform ook toegankelijk in Open Access. Deze digitale overgang garandeert niet alleen een ruimere verspreiding van de publicaties. Met de nieuwe functionaliteiten van het platform zal de raadpleging en ontsluiting ervan ook kwalitatief verbeteren. Door deze nieuwe vorm van verschijnen wil het BTNG zijn zichtbaarheid vergroten, het verspreiden van historische kennis bevorderen en zijn wetenschappelijke opdracht volop voortzetten in een voortdurend evoluerende academische omgeving.
Het laatste papieren nummer van dit jaar brengt u zeven artikelen en tien recensies van recent verschenen werken.
Henri Storck: zijn controversiële rol tijdens de Duitse bezetting
In het eerste nummer onderzoekt Roel Vande Winkel (KU Leuven) de controversiële rol van de documentairemaker Henri Storck tijdens de bezetting, vooral zijn contacten met Duitse instellingen en zijn betrokkenheid bij het Filmgilde en de Syndicale Kamer. Door zijn activiteiten en zelfverdedigingsstrategieën na de oorlog opnieuw te analyseren, nuanceert hij de beschuldigingen van collaboratie en laat hij zien hoe filmmakers moesten laveren tussen hun eigen artistieke productie, de Duitse controle en morele compromissen.
De uitzetting van vrouwen uit België (1919-1939)
Juliette Masquelier (Sciences Po & ULB) behandelt de uitzetting om politieke redenen van buitenlandse vrouwen uit België in de jaren 30. Ze toont aan hoe nationaliteit, etniciteit, sociale klasse en gender een invloed hadden over wie politiek onwenselijk werd geacht. Vrouwen werden extra getroffen als ze afweken van de traditionele gendernormen.
Hoe gaven vrouwen hun genderidentiteit en nationale identiteit vorm ?
Mai-Linh Hàn Nguyên (Université de Namur) en Alix Van Nieuwenhuyze (Universiteit Utrecht) onderzoeken via Vlaamse en Waalse vrouwentijdschriften hoe genderidentiteit en nationale identiteit voor het federalisme vorm kregen. Ze laten zien hoe het gemeenschappelijk streven naar vrouwenemancipatie verbonden werd met verschillende ideologische en communautaire stromingen. Zo versterkte de Eerste Wereldoorlog de tegenstellingen tussen Vlaamse en Waalse vrouwen.
De politieke en symbolische betekenis van Patrice Lumumba aan de ULB
Emery Kalema (Global Studies University, Verenigde Arabische Emiraten) bekijkt in zijn bijdrage hoe de Université Libre de Bruxelles tussen 1960 en 1965 omging met de politieke erfenis van Patrice Lumumba en met studenten die zich met antikoloniale zaken inlieten. De ULB verkoos subtiele vormen van controle en marginalisering boven een openlijk verbod op politieke meningsuiting.
Evolutie van de beeldvorming over het koloniaal verleden
Louise Ballière (Max Planck Institute for Social Anthropology) onderzoekt de Belgische kijk op de kolonisering van Congo aan het eind van de XXste eeuw. Die verschoof van een positief verhaal van ontwikkeling naar een kritiek op de koloniale uitbuiting. Generatieverschillen en internationale debatten over de schulden van de voormalige koloniën droegen bij tot deze verandering.
Joseph Maes: van Vlaams nationalisme tot koloniaal nazisme
Maarten Couttenier (AfricaMuseum) schetst de ideologisch ontwikkeling van Joseph Maes, etnograaf aan het Museum voor Belgisch-Congo, van katholiek Vlaams-nationalisme naar nazisme en betrokkenheid bij de collaboratie. Hij analyseert meer bepaald zijn theorieën over de verwantschap tussen Belgen en Afrikaners en zijn opvattingen over Congo als ‘Centraal-Afrikaanse levensruimte’, die typisch waren voor de raciale en koloniale denkbeelden uit die tijd.
Belgische arbeidersvrouwen en het mannelijke kostwinnersmodel
Leonie Vanlerberghe (VUB), tot slot, onderzoekt de economische bijdrage van vrouwen in de Belgische arbeidersgezinnen aan het eind van de XIXde eeuw. Door hun betaald en onbetaald werk nuanceert ze het traditionele beeld van een strikte genderverdeling en het mannelijke kostwinnersmodel.
Dit dubbelnummer is te koop tegen 25,00 euro (exclusief verzendkosten) en kan besteld worden bij het CegeSoma, Luchtvaartsquare 29, 1070 Brussel, +32 2/556 92 11 - cegesoma@arch.be.