Home » News » Belgium WWII, van provinciegouverneurs tot de naoorlogse rechtspraak

Belgium WWII, van provinciegouverneurs tot de naoorlogse rechtspraak

United Nations War Crimes commission, requisition, Archives Belgian Crime Commission, copyrights CegeSoma/Archives de l'Etat

Met de zomervakantie in aantocht stelt de website Belgium WWII een aantal nieuwigheden voor die u verschillende aspecten van de Belgische geschiedenis tijdens de Tweede Wereldoorlog laten ontdekken.

De provinciegouverneur, een weinig bekend maar essentieel wiel in het raderwerk

De provinciegouverneurs vervullen een administratieve en politieke rol maar zijn weinig bekend als onderdeel van de Belgische administratie. Tijdens de bezetting werd dit ambt nochtans fel begeerd door de organisaties van de Nieuwe Orde in hun wil om aan de macht te komen. Vanaf nu staat de levensbeschrijving van verschillende gouverneurs on-line: Georges Devos, Jan Grauls, Georges Petit, Antoine Leroy, Jozef Lysens, Albert Houtart. Maar de lijst is nog lang niet volledig: anderen zullen volgen… !

De vrijwilligers voor het Oostfront

De inzet van vrijwilligers aan de zijde van nazi-Duitsland aan het Oostfront is  al meermaals het onderwerp geweest  van actuele debatten. Wie waren zij ? Waarom zijn ze vertrokken ? Wat weten we precies over de vorm van hun inzet ter plaatse ? In een nieuwe notitie blikt Nico Wouters opnieuw terug op deze vrijwilligers.

Markante gebeurtenissen

De site Belgium WWII brengt ook verschillende markante gebeurtenissen van de bezetting en de nasleep ervan in herinnering. In april 1941 beleefde Antwerpen zijn “Kristallnacht”, ook al vielen er geen slachtoffers te betreuren. Een maand later leggen duizenden arbeiders het werk neer, een gebeurtenis zonder weerga die bekend staat als de “Staking der 100.000”. Na de inval van de Wehrmacht in de Sovjetunie op 22 juni 1941 start de bezetter operatie “Sonnewende” waarbij 400 personen aangehouden worden. Het gaat vooral om communisten maar ook om enkele socialisten en trotskistische militanten. Onder hen de Luikse volksvertegenwoordiger René Delbrouck die op 20 juni 1942 in Neuengamme overlijdt. De site brengt ook nieuws over een andere gebeurtenis: de 75ste verjaardag van de vernieling van de IJzertoren, waarschijnlijk het werk van ex-verzetslui, maar de daders zijn nooit gevonden.

Het diplomatieke luik

Tot nu toe kwam de diplomatieke geschiedenis nauwelijks aan bod op de site. Maar stap voor stap zal ook dit aspect nu aangesneden worden. Momenteel bieden drie bijdragen al een interessante blik op dit onderwerp: Paul-Henri Spaak wordt uitvoerig besproken, net als Emile de Cartier de Marchienne, de “rots die de Belgische regering gered heeft” en die een belangrijke rol gespeeld heeft, zowel wat de aanwezigheid van de Belgische ministers in Londen betreft, als inzake de beruchte richtlijnen van Bern van graaf Louis d’Ursel aan de Belgische diplomaten, een essentieel document in het conflict tussen Leopold III en de Belgische regering in Londen.

Justitie gaat aan het werk …

Tot slot behandelen verschillende bijdragen het complexe thema van de naoorlogse rechtspraak, te beginnen met de oprichting van de Commissie voor oorlogsmisdaden, maar ook met een analyse van twee belangrijke processen: dat van de GFP 530  en dat van de Sipo SD van Charleroi. Tijdens het eerste proces worden dertien Duitse agenten van de Geheime Feldpolizei door de Krijgsraad in Brussel veroordeeld. Het tweede is van historisch belang omdat tijdens de beroepsprocedure blijkt dat artikel 118 bis niet van toepassing is op militairen en functionarissen van “vijandige” nationaliteit die op het ogenblik van de feiten optreden in naam van de bezettingsmacht.

Zedelgem, Frantz Van Dorpe … de actualiteit van de Tweede Wereldoorlog

Maar de site Belgium WWII zet ook aan tot nadenken over actuele vraagstukken. Zo komen we terug op de controverse in verband met een monument voor de Letse krijgsgevangenen in de gemeente Zedelgem, maar ook op het verleden van Frantz Van Dorpe, politicus, verzetsman, maar ook … antisemiet.